USTAWA
z dnia 21 sierpnia 1997 r.
o ochronie zwierząt.
(Dz. U. z dnia 23 września 1997 r.)
Rozdział 1
Przepisy ogólne
Art. 1. 1. Zwierzę, jako istota żyjąca, zdolna do
odczuwania cierpienia, nie jest rzeczą. Człowiek jest mu winien
poszanowanie, ochronę i opiekę.
2. W sprawach nie uregulowanych w ustawie do zwierząt stosuje
się odpowiednio przepisy dotyczące rzeczy.
3. Organy administracji publicznej podejmują działania na
rzecz ochrony zwierząt, współdziałając w tym zakresie z odpowiednimi
instytucjami i organizacjami krajowymi i międzynarodowymi.
Art. 2. Ustawa reguluje postępowanie ze zwierzętami:
1) domowymi,
2) gospodarskimi,
3) wykorzystywanymi do celów rozrywkowych, widowiskowych,
filmowych, sportowych i specjalnych,
4) używanymi do doświadczeń,
5) utrzymywanymi w ogrodach zoologicznych,
6) wolno żyjącymi (dzikimi),
7) obcymi faunie rodzimej.
Art. 3. W celu realizacji przepisów ustawy właściwe
organy administracji rządowej i samorządu terytorialnego współdziałają
z samorządem lekarsko-weterynaryjnym, Państwową Inspekcją
Weterynaryjną oraz z innymi instytucjami i organizacjami społecznymi,
których statutowym celem działania jest ochrona zwierząt.
Art. 4. Ilekroć w ustawie jest mowa o:
1) doświadczeniu na zwierzęciu - rozumie się przez to wykorzystanie
zwierzęcia do celów naukowych lub dydaktycznych, mogące u
niego spowodować uszkodzenia ciała lub inne zaburzenia zdrowotne,
w tym ból, cierpienie, lęk, z wyjątkiem znakowania zwierząt,
2) humanitarnym traktowaniu zwierząt - rozumie się przez to
traktowanie uwzględniające potrzeby zwierzęcia i zapewniające
mu opiekę i ochronę,
3) konieczności bezzwłocznego uśmiercenia - rozumie się przez
to obiektywny stan rzeczy stwierdzony, w miarę możliwości,
przez lekarza weterynarii, polegający na tym, że zwierzę może
dalej żyć jedynie cierpiąc i znosząc ból, a moralnym obowiązkiem
człowieka staje się skrócenie cierpień zwierzęcia,
4) menażerii objazdowej - rozumie się przez to podmiot gospodarczy
prowadzący działalność w zakresie organizowania obwoźnych
wystaw zwierząt,
5) metodach alternatywnych w zakresie przeprowadzania doświadczeń
- rozumie się przez to nowoczesne metody badawcze, nie wymagające
przeprowadzania doświadczeń na żywym zwierzęciu,
6) ogłuszaniu zwierzęcia - rozumie się przez to metodę profesjonalnego
całkowitego wyłączenia świadomości zwierzęcia, trwającego
aż do jego śmierci,
7) okrutnych metodach w chowie i hodowli zwierząt - rozumie
się przez to działania lub zaniechania człowieka prowadzące
w sposób oczywisty do zmian patologicznych w organizmie zwierzęcia
(somatycznych lub psychicznych), zwłaszcza w postaci skutków
znoszenia dotkliwego bólu, przymuszania do określonego zachowania
się (uległości) głodem, pragnieniem, działaniem prądu elektrycznego
(z wyjątkiem używania pastuchów elektrycznych, treserów oraz
urządzeń elektrycznych służących do przepędu zwierząt) bądź
innymi zabiegami tego rodzaju, w szczególności karmienie i
pojenie zwierząt przemocą,
8) okrutnym traktowaniu - rozumie się przez to wymienione
w ustawie przypadki znęcania się nad zwierzętami oraz inne
postępowanie właściciela bądź innej osoby, prowadzące do skutków
porównywalnych ze skutkami znęcania się,
9) pielęgnacji - rozumie się przez to wszystkie aspekty relacji
pomiędzy człowiekiem a zwierzęciem, w szczególności uruchamiane
przez człowieka zasoby materialne i niematerialne, aby uzyskać
i utrzymać u zwierzęcia stan fizyczny i psychiczny, w którym
najlepiej ono znosi warunki bytowania narzucone przez człowieka,
10) przeciążaniu zwierząt - rozumie się przez to zmuszanie
do nadmiernego wysiłku energetycznego, nie odpowiadającego
możliwościom kondycyjnym zwierzęcia ze względu na jego stan
fizyczny i zdrowotny,
11) rażącym zaniedbaniu - rozumie się przez to drastyczne
odstępstwo od określonych w ustawie norm postępowania ze zwierzęciem,
a w szczególności w zakresie utrzymywania zwierzęcia w stanie
zagłodzenia, brudu, nie leczonej choroby, w niewłaściwym pomieszczeniu
i nadmiernej ciasnocie,
12) szczególnym okrucieństwie zabijającego zwierzę - rozumie
się przez to przedsiębranie przez sprawcę działań charakteryzujących
się drastycznością form i metod zadawania śmierci, a zwłaszcza
zadawanie śmierci w sposób wyszukany lub powolny, obliczony
z premedytacją na zwiększenie rozmiaru cierpień i czasu ich
trwania,
13) ubojni - rozumie się przez to każdy zakład pozostający
pod państwową kontrolą sanitarną i weterynaryjną, przeznaczony
do wykonywania uboju zwierząt,
14) uwięzi - rozumie się przez to wszelkie urządzenia mechaniczne
krępujące swobodę ruchów zwierzęcia, w zakresie możliwości
przemieszczania się ponad ustalony zakres, jak też niektóre
urządzenia do kierowania ruchami zwierzęcia w sposób zamierzony
przez człowieka,
15) właściwych warunkach bytowania - rozumie się przez to
zapewnienie zwierzęciu możliwości egzystencji, zgodnie z potrzebami
danego gatunku, rasy, płci i wieku,
16) zwierzętach bezdomnych - rozumie się przez to zwierzęta
domowe lub gospodarskie, które uciekły, zabłąkały się lub
zostały porzucone przez człowieka, a nie ma możliwości ustalenia
ich właściciela lub innej osoby, pod której opieką trwale
dotąd pozostawały,
17) zwierzętach domowych - rozumie się przez to zwierzęta
tradycyjnie przebywające wraz z człowiekiem w jego domu lub
innym odpowiednim pomieszczeniu, utrzymywane przez człowieka
w charakterze jego towarzysza,
18) zwierzętach gospodarskich - rozumie się przez to zwierzęta
utrzymywane w celach hodowlanych i produkcyjnych,
19) zwierzętach laboratoryjnych - rozumie się przez to zwierzęta
utrzymywane specjalnie w celu wykorzystania w doświadczeniach
naukowych, w szczególności myszy, szczury, świnki morskie,
chomiki syryjskie (złote), króliki, psy, koty, przepiórki,
w miejscach zatwierdzonych lub zarejestrowanych przez odpowiedni
organ władzy,
20) zwierzętach wykorzystywanych do celów specjalnych - rozumie
się przez to zwierzęta, których profesjonalna tresura oraz
używanie odbywa się na podstawie odrębnych przepisów, regulujących
szczegółowe zasady działania jednostek Polskich Sił Zbrojnych,
Policji, Straży Granicznej i innych formacji podległych Ministrowi
Spraw Wewnętrznych i Administracji, służb kontroli celnej,
ratownictwa oraz regulujących zasady szkolenia i wykorzystania
psów - przewodników osób ociemniałych.
Art. 5. Każde zwierzę wymaga humanitarnego traktowania.
Art. 6. 1. Nieuzasadnione lub niehumanitarne zabijanie
zwierząt oraz znęcanie się nad nimi jest zabronione.
2. Przez znęcanie się nad zwierzętami należy rozumieć zadawanie
albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień,
a w szczególności:
1) umyślne zranienie lub okaleczenie zwierzęcia, nie stanowiące
dozwolonego prawem zabiegu lub doświadczenia na zwierzęciu,
2) doświadczenia na zwierzętach powodujące cierpienie, przeprowadzone
z naruszeniem przepisów ustawy,
3) umyślne używanie do pracy lub w celach sportowych albo
rozrywkowych zwierząt chorych, w tym rannych lub kulawych,
albo zmuszanie ich do czynności mogących spowodować ból,
4) bicie zwierząt przedmiotami twardymi i ostrymi lub zaopatrzonymi
w urządzenia obliczone na sprawianie specjalnego bólu, bicie
po głowie, dolnej części brzucha, dolnych częściach kończyn,
5) przeciążanie zwierząt pociągowych i jucznych ładunkami
w oczywisty sposób nie odpowiadającymi ich sile i kondycji
lub stanowi dróg lub zmuszanie takich zwierząt do zbyt szybkiego
biegu,
6) transport zwierząt, w tym zwierząt hodowlanych, rzeźnych
i przewożonych na targowiska, przenoszenie lub przepędzanie
zwierząt w sposób powodujący ich zbędne cierpienie i stres,
7) używanie uprzęży, pęt, stelaży, więzów lub innych urządzeń
zmuszających zwierzę do przebywania w nienaturalnej pozycji,
powodujących zbędny ból, uszkodzenia ciała albo śmierć,
8) dokonywanie na zwierzętach zabiegów i operacji chirurgicznych
przez osoby nie posiadające wymaganych uprawnień bądź niezgodnie
z zasadami sztuki lekarsko-weterynaryjnej, bez zachowania
koniecznej ostrożności i oględności oraz w sposób sprawiający
ból, któremu można było zapobiec,
9) złośliwe straszenie lub drażnienie zwierząt,
10) utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania,
w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego niechlujstwa oraz
w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie
naturalnej pozycji,
11) porzucanie zwierzęcia, a w szczególności psa lub kota,
przez właściciela bądź przez inną osobę, pod której opieką
zwierzę pozostaje,
12) stosowanie okrutnych metod w chowie i hodowli zwierząt,
13) przeprowadzanie na zwierzętach testów środków higienicznych
i kosmetycznych powodujących cierpienie, jeżeli znane są odpowiednie
metody alternatywne.
Art. 7. 1. Zwierzę traktowane w sposób określony w
art. 6 ust. 2 może być czasowo odebrane właścicielowi lub
opiekunowi na podstawie decyzji wójta, burmistrza (prezydenta
miasta) i przekazane do schroniska dla zwierząt albo pod opiekę
innej osoby lub instytucji. Decyzja podejmowana jest z urzędu
lub na wniosek Policji, lekarza weterynarii albo inspektora
Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami w Polsce lub upoważnionego
przedstawiciela innej organizacji społecznej o podobnym statutowym
celu działania.
2. Decyzja, o której mowa w ust. 1, podlega natychmiastowemu
wykonaniu.
2a. Od decyzji, o której mowa w ust. 1, przysługuje prawo
wniesienia odwołania do samorządowego kolegium odwoławczego
w terminie 3 dni od daty doręczenia decyzji. Samorządowe kolegium
odwoławcze rozpoznaje odwołanie w terminie 7 dni.
3. W przypadkach nie cierpiących zwłoki, gdy dalsze pozostawanie
zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża
jego życiu, policjant, a także inspektor Towarzystwa Opieki
nad Zwierzętami w Polsce lub upoważniony przedstawiciel innej
organizacji społecznej o podobnym statutowym celu działania
może odebrać mu zwierzę, zawiadamiając o tym niezwłocznie
wójta (burmistrza, prezydenta miasta), celem podjęcia przez
ten organ decyzji w przedmiocie odebrania zwierzęcia.
4. W przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 3, kosztami transportu,
utrzymania i koniecznego leczenia zwierzęcia obciąża się jego
dotychczasowego właściciela lub opiekuna.
5. Do należności z tytułu kosztów określonych w ust. 4 stosuje
się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
6. Odebrane zwierzę podlega zwrotowi, jeżeli sąd nie orzeknie
w trybie art. 35 ust. 3 przepadku zwierzęcia, a także jeżeli
postępowanie karne w tej sprawie zostanie umorzone.
Art. 8. 1. (skreślony).
2. Minister właściwy do spraw oświaty i wychowania uwzględni
problematykę ochrony zwierząt w podstawie programowej kształcenia
ogólnego.
3. Zarząd województwa przygotowuje i wykonuje program upowszechniania
znajomości przepisów ustawy wśród rolników przez wojewódzkie
ośrodki doradztwa rolniczego.
4. (skreślony).
Rozdział 2
Zwierzęta domowe
Art. 9. 1. Kto utrzymuje zwierzę domowe, ma obowiązek
zapewnić mu pomieszczenie chroniące je przed zimnem, upałami
i opadami atmosferycznymi, z dostępem do światła dziennego,
umożliwiające swobodną zmianę pozycji ciała, odpowiednią karmę
i stały dostęp do wody.
2. Uwięź, na której jest trzymane zwierzę, nie może powodować
u niego urazów ani cierpień oraz musi mu zapewnić możliwość
niezbędnego ruchu.
Art. 10. 1. Utrzymywanie psa rasy uznawanej za agresywną
wymaga zezwolenia właściwego organu gminy.
2. Wykaz ras psów, o których mowa w ust. 1, oraz warunki
wydawania zezwoleń określi, w drodze rozporządzenia, Minister
Spraw Wewnętrznych i Administracji, po zasięgnięciu opinii
Związku Kynologicznego w Polsce.
Art. 11. 1. Zapewnianie opieki bezdomnym zwierzętom
oraz ich wyłapywanie należy do zadań własnych gmin.
2. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w porozumieniu
z Ministrem Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa
określi, w drodze rozporządzenia, zasady i warunki wyłapywania
bezdomnych zwierząt.
3. Wyłapywanie bezdomnych zwierząt oraz rozstrzyganie o dalszym
postępowaniu z nimi może odbywać się wyłącznie na mocy uchwały
właściwej rady gminy, podjętej po uzgodnieniu z państwowym
lekarzem weterynarii działającym na podstawie odrębnych przepisów
oraz po zasięgnięciu opinii upoważnionego przedstawiciela
Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami w Polsce lub innej organizacji
społecznej o podobnym statutowym celu działania.
4. Towarzystwo Opieki nad Zwierzętami w Polsce oraz inne
organizacje społeczne o podobnym statutowym celu działania
mogą zapewniać bezdomnym zwierzętom opiekę i w tym celu prowadzić
schroniska dla zwierząt, w porozumieniu z właściwymi organami
samorządu terytorialnego.
Rozdział 3
Zwierzęta gospodarskie
Art. 12. 1. Kto utrzymuje zwierzęta gospodarskie jest
obowiązany do zapewnienia im opieki i właściwych warunków
bytowania.
2. Warunki chowu i hodowli zwierząt nie mogą powodować urazów
i uszkodzeń ciała lub innych cierpień.
3. Zabrania się podawania zwierzętom w karmie hormonów wzrostu.
4. Zabrania się tuczu gęsi i kaczek na stłuszczone wątroby.
5. Obsada zwierząt ponad ustalone normy powierzchni dla danego
gatunku, wieku i stanu fizjologicznego jest zabroniona.
6. Zabrania się importu zwierząt i produktów zwierzęcych
uzyskanych w wyniku chowu lub hodowli z naruszeniem przepisów
niniejszej ustawy.
7. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej określi,
w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki utrzymywania
poszczególnych gatunków zwierząt gospodarskich.
Art. 13. 1. Wprowadzenie dotychczas nie stosowanej
technologii chowu zwierząt wymaga uzyskania zezwolenia wojewody,
stwierdzającego, że spełnia ona wymogi określone ustawą.
2. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej określi,
w drodze rozporządzenia, warunki, tryb i sposób wydawania
zezwolenia, o którym mowa w ust. 1.
Art. 14. 1. Sposób i warunki używania zwierząt do
pracy nie mogą stwarzać nieuzasadnionego zagrożenia dla ich
życia i zdrowia ani zadawać im cierpienia.
2. Zabrania się w szczególności:
1) przeciążania zwierząt,
2) używania do pracy zwierząt chorych lub niedożywionych,
3) używania uprzęży, wędzideł, rzędów wierzchowych, juków,
podków, pojazdów lub narzędzi mogących, ze względu na zły
stan techniczny lub niewłaściwą konstrukcję, spowodować obrażenia
ciała lub śmierć zwierzęcia,
4) używania do popędzania zwierząt przedmiotów lub narzędzi,
które mogą spowodować okaleczenie zwierzęcia,
5) zmuszania do wyczerpującego kłusu lub galopu zwierząt ciągnących
ładunek,
6) używania do zrywki drewna koni poniżej piątego roku życia.
3. Osoba wykorzystująca zwierzęta do pracy ma obowiązek zapewnić
im, w ciągu każdej doby, wypoczynek dla regeneracji sił, właściwy
dla danego gatunku.
Rozdział 4
Zwierzęta wykorzystywane do celów rozrywkowych, widowiskowych,
filmowych, sportowych i specjalnych
Art. 15. 1. Warunki występów, treningów i tresury
oraz metody postępowania ze zwierzętami wykorzystywanymi do
celów rozrywkowych, widowiskowych, filmowych, sportowych i
specjalnych nie mogą zagrażać ich życiu i zdrowiu ani powodować
cierpienia.
2. Warunki występów zwierząt, o których mowa w ust. 1, muszą
być określone w scenariuszu lub odpowiednim programie, zatwierdzonym
przez osobę posiadającą odpowiednie kwalifikacje.
3. Zabrania się stosowania wobec zwierząt farmakologicznych
i mechanicznych metod i środków dopingujących.
4. Zwierzęta, o których mowa w ust. 1, powinny mieć zapewniony
właściwy wypoczynek. Zabrania się w szczególności wykorzystywania
tych zwierząt bezpośrednio po transporcie, bez regeneracji
wypoczynkowo-ruchowej.
5. Zwierzętom, o których mowa w ust. 1, należy zapewnić opiekę
lekarsko-weterynaryjną.
6. Minister Kultury i Sztuki w porozumieniu z Ministrem Rolnictwa
i Gospodarki Żywnościowej określi, w drodze rozporządzenia,
sposób i tryb przyznawania uprawnień osobom odpowiedzialnym
za przestrzeganie warunków, o których mowa w ust. 2.
Art. 16. Zabrania się wykorzystywania zwierząt w widowiskach
i sportach noszących znamiona okrucieństwa, w szczególności
zabrania się organizowania walk z udziałem byków, psów, kogutów.
Art. 17. 1. Do tresury i pokazów dla celów widowiskowo-rozrywkowych
mogą być wykorzystywane tylko zwierzęta urodzone i wychowane
w niewoli i tylko takie, którym mogą być zapewnione warunki
egzystencji stosowne do potrzeb danego gatunku.
2. Tresura zwierząt dla celów widowiskowo-rozrywkowych i
obronnych może być prowadzona tylko przez osobę posiadającą
odpowiednie kwalifikacje zawodowe, w sposób nie powodujący
cierpienia zwierzęcia.
3. Nie wolno prowadzić tresury zwierząt wyłącznie w celu
zwiększenia ich agresywności.
4. Zabrania się zmuszania zwierząt do wykonywania czynności,
które powodują ból lub są sprzeczne z ich naturą.
5. Zabrania się działalności menażerii objazdowych.
6. Zabrania się propagowania lub upowszechniania drastycznych
scen zabijania, zadawania cierpienia lub innej przemocy, ze
strony człowieka, której ofiarami są zwierzęta, chyba że sceny
te mają na celu napiętnowanie okrutnego zachowania wobec zwierząt.
7. Do zwierząt, o których mowa w ust. 2, stosuje się odpowiednio
przepisy art. 9.
8. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej w porozumieniu
z Ministrem Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa
określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki utrzymywania
poszczególnych gatunków zwierząt wykorzystywanych do celów
rozrywkowych, widowiskowych, filmowych, sportowych i specjalnych.
9. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej określi,
w drodze rozporządzenia, tryb i szczegółowe warunki nadawania
uprawnień osobom, o których mowa w ust. 2.
Art. 18. 1. Zwierzęta wykorzystywane do celów rozrywkowych,
widowiskowych, filmowych, sportowych i specjalnych mogą być
przetrzymywane, hodowane i prezentowane jedynie w stadninach,
cyrkach lub bazach cyrkowych oraz w miejscach przeznaczonych
dla zwierząt wykorzystywanych do celów specjalnych, pod nadzorem
państwowej służby weterynaryjnej.
2. Przetrzymywanie, hodowla lub prezentacja zwierząt, o których
mowa w ust. 1, musi być wykonywana w sposób gwarantujący bezpieczeństwo
ludzi i zwierząt.
Rozdział 5
Zwierzęta w ogrodach zoologicznych
Art. 19. 1. W ogrodach zoologicznych utrzymuje się
tylko zwierzęta urodzone i wychowane w niewoli, a inne zwierzęta
jedynie wtedy, gdy wymaga tego dobro osobnika, populacji lub
gatunku oraz cele dydaktyczne.
2. Do ogrodów zoologicznych sprowadza się tylko te zwierzęta,
którym ogród zoologiczny może zapewnić warunki egzystencji
stosowne do potrzeb danego gatunku.
3. Nie należy doprowadzać do rozmnażania zwierząt, których
potomstwu nie zapewni się właściwej egzystencji.
4. Utworzenie nowego ogrodu zoologicznego wymaga uzyskania
zezwolenia starosty.
Art. 20. Zabrania się utrzymywania i hodowli poza
ogrodami zoologicznymi i właściwymi placówkami naukowymi oraz
cyrkami zwierząt drapieżnych i jadowitych groźnych dla życia
ludzi bądź zwierząt.
Rozdział 6
Zwierzęta wolno żyjące (dzikie)
Art. 21. Zwierzęta wolno żyjące stanowią dobro ogólnonarodowe
i powinny mieć zapewnione warunki rozwoju i swobodnego bytu,
z wyjątkiem tych, o których mowa w art. 23 ust. 1.
Art. 22. 1. Zabrania się wchodzenia w posiadanie zwierząt
wolno żyjących (dzikich) w celu:
1) preparowania zwłok zwierzęcych,
2) tworzenia kolekcji
- bez zezwolenia wojewody.
2. Minister Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa
określi, w drodze rozporządzenia, zasady pozyskiwania zwierząt
przez preparatorów i kolekcjonerów, zasady ich kontrolowania
oraz warunki, sposób i tryb wydawania zezwolenia, o którym
mowa w ust. 1.
Art. 23. 1. Zwierzęta, które stanowią zagrożenie dla
życia, zdrowia lub gospodarki człowieka, mogą być zwalczane.
2. Wojewoda, po zasięgnięciu opinii Państwowej Rady Ochrony
Przyrody, Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami w Polsce oraz
Polskiego Związku Łowieckiego, określi, w drodze rozporządzenia,
warunki, czas i sposoby zwalczania zwierząt, o których mowa
w ust. 1.
Rozdział 7
Transport zwierząt
Art. 24. 1. Transport zwierząt odbywa się środkami
do tego celu przystosowanymi i jest prowadzony w odpowiednich
warunkach, a w szczególności:
1) zwierzęta muszą być prawidłowo ulokowane, a używane uwięzi
nie mogą im krępować leżenia i wstawania w czasie transportu,
2) podłogi pojazdów używanych do transportu powinny mieć odpowiednią
nawierzchnię, zapewniającą przyczepność kończyn oraz umożliwiającą
utrzymanie higieny,
3) środki transportu zwierząt powinny spełniać warunki utrzymania
odpowiedniej temperatury, wentylacji, przestrzeni oraz naturalnej
pozycji,
4) w trakcie dłuższego transportu zwierzęta muszą mieć zapewnioną
odpowiednio często wodę i karmę oraz odpoczynek,
5) zwierzętom chorym lub rannym zapewnia się niezwłocznie
pomoc weterynaryjną,
6) zwierzęta wwożone do kraju oraz wywożone za granicę muszą
być wiezione najkrótszą drogą i bez zbędnych postojów, a ich
odprawa graniczna odbywa się poza kolejnością.
2. Zabrania się:
1) transportu zwierząt w okresie okołoporodowym oraz młodych
zwierząt oddzielonych od matek, niezdolnych do przyjmowania
stałych pokarmów,
2) przeładunku zwierząt bez odpowiedniego zabezpieczenia.
3. Zwierzęta padłe oraz zwierzęta nie nadające się do dalszego
transportu muszą być usunięte na pierwszym postoju.
4. Odpowiedzialność za nieprzestrzeganie zasad i warunków
wykonywania transportu, określonych w ust. 1-3, ponosi przewoźnik.
5. Minister Transportu i Gospodarki Morskiej w porozumieniu
z Ministrem Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej oraz Ministrem
Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa określi,
w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady i warunki transportu
zwierząt oraz maksymalny czas transportu dla danego gatunku
i przedziału wiekowego zwierząt oraz sposób postępowania ze
zwierzętami chorymi oraz padłymi.
Art. 25. Prowadzący pojazd mechaniczny, który potrącił
zwierzę, obowiązany jest, w miarę możliwości, do zapewnienia
mu stosownej pomocy lub zawiadomienia jednej ze służb, o których
mowa w art. 33 ust. 3.
Art. 26. (skreślony).
Rozdział 8
Zabiegi na zwierzętach
Art. 27. 1. Zabiegi lekarsko-weterynaryjne na zwierzętach
są dopuszczalne dla ratowania ich życia lub zdrowia oraz dla
koniecznego ograniczenia populacji i mogą być przeprowadzane
wyłącznie przez osoby uprawnione.
2. Zabiegi lekarsko-weterynaryjne i zootechniczne wykonywane
na zwierzętach lub inne zabiegi wynikające z technologii produkcji,
bądź związanych z nią schorzeń, mogą być wykonywane wyłącznie
przez osoby uprawnione, z zachowaniem koniecznej ostrożności
i oględności, by ograniczyć cierpienie i stres zwierząt.
3. Zabiegi powodujące ból wykonuje się w znieczuleniu ogólnym
albo miejscowym, z wyjątkiem tych zabiegów, które według zasad
sztuki weterynaryjnej wykonuje się bez znieczulenia.
Rozdział 9
Procedury doświadczalne z użyciem zwierząt
Art. 28. 1. Doświadczenia i testy na zwierzętach są
dopuszczalne tylko wtedy, gdy są konieczne do badań naukowych,
dydaktyki w szkołach wyższych lub ochrony zdrowia ludzi bądź
zwierząt, jeżeli celów tych nie można osiągnąć w inny sposób
z powodu braku odpowiednich metod alternatywnych. Osoba, która
ma przeprowadzać doświadczenia i testy na zwierzętach, ma
obowiązek korzystać z międzynarodowej informacji w danej dziedzinie
nauki, by wyeliminować powtarzalność doświadczeń, jeżeli nie
są one konieczne.
2. W celu opiniowania doświadczeń i testów, o których mowa
w ust. 1, tworzy się Krajową Komisję Etyczną do Spraw Doświadczeń
na Zwierzętach, zwaną dalej "Krajową Komisją Etyczną",
oraz lokalne, w szczególności międzyuczelniane lub uczelniane,
komisje etyczne do spraw doświadczeń na zwierzętach, zwane
dalej "lokalnymi komisjami etycznymi".
3. Przewodniczący Komitetu Badań Naukowych powołuje Krajową
Komisję Etyczną, liczącą 15 członków, w skład której wchodzą
przedstawiciele nauk biologicznych, medycznych, weterynaryjnych,
humanistycznych oraz przedstawiciele organizacji pozarządowych,
których statutowym celem działania jest ochrona zwierząt.
4. Krajowa Komisja Etyczna powołuje lokalne komisje etyczne,
liczące od 5 do 15 członków, w skład których wchodzą przedstawiciele
nauk biologicznych, medycznych, weterynaryjnych, humanistycznych
oraz przedstawiciele organizacji pozarządowych, których statutowym
celem działania jest ochrona zwierząt.
5. Krajowa Komisja Etyczna ustala ogólne zasady funkcjonowania
lokalnych komisji etycznych i wydawania przez nie opinii o
dopuszczalności przeprowadzania doświadczeń i testów na zwierzętach
oraz rozpatruje odwołania od opinii lokalnych komisji etycznych.
Zezwolenie na prowadzenie badań wydaje kierownik placówki
upoważnionej do przeprowadzania doświadczeń i testów na zwierzętach,
o której mowa w ust. 8, biorąc pod uwagę w szczególności opinię
odpowiedniej komisji etycznej.
6. W obradach Krajowej Komisji Etycznej oraz lokalnych komisji
etycznych nie mogą uczestniczyć z prawem głosu osoby, których
dotyczy wydawana opinia.
7. Zabrania się przeprowadzania doświadczeń i testów na zwierzętach
bez uprzedniego uzyskania pozytywnej opinii lokalnej komisji
etycznej.
8. Doświadczenia i testy na zwierzętach mogą być przeprowadzane
wyłącznie w wyznaczonych placówkach naukowych szkół wyższych,
instytutach naukowo-badawczych, jednostkach Polskiej Akademii
Nauk, urzędowych laboratoriach weterynaryjnych oraz placówkach
produkujących leki i biopreparaty, przez osoby posiadające
odpowiednie kwalifikacje oraz indywidualne zezwolenie wydane
przez kierownika właściwej placówki naukowej.
9. Procedura doświadczeń i testów przeprowadzanych na zwierzętach
musi być zgodna z opinią lokalnej komisji etycznej, o której
mowa w ust. 7, i podlega kontroli.
Art. 29. 1. Do doświadczeń i testów należy używać
zwierząt umożliwiających uzyskanie celu naukowego lub diagnostycznego,
głównie pochodzących z hodowli, o których mowa w ust. 2.
2. Hodowlę zwierząt laboratoryjnych można prowadzić po uzyskaniu
zezwolenia wojewódzkiego lekarza weterynarii.
3. Zwierzęta przetrzymywane w zwierzętarniach muszą mieć
zagwarantowane odpowiednie dla gatunku warunki utrzymania,
możliwość ruchu, dostateczne zaopatrzenie w karmę i wodę oraz
opiekę zapewniającą dobre samopoczucie i zdrowie.
4. Minister Edukacji Narodowej oraz Minister Rolnictwa i
Gospodarki Żywnościowej w porozumieniu z ministrami nadzorującymi
placówki, o których mowa w art. 28 ust. 8, określą, w drodze
rozporządzenia, warunki, jakim powinny odpowiadać hodowle
zwierząt laboratoryjnych, oraz warunki, tryb i sposób wydawania
zezwolenia, o którym mowa w ust. 2.
Art. 30. 1. Doświadczenia powodujące ból lub inne
cierpienie należy przeprowadzać w znieczuleniu ogólnym albo
miejscowym i tylko raz na tym samym zwierzęciu, chyba że natura
doświadczenia wymaga jego powtórzenia. Tylko w wyjątkowych
przypadkach, gdy dobro nauki tego wymaga, można dokonać doświadczenia
bez znieczulenia.
2. Doświadczenia i prace badawcze, o których mowa w ust.
1, wymagają każdorazowej zgody właściwej lokalnej komisji
etycznej.
3. Zwierzę o wyższym rozwoju czynności psychicznych poddane
doświadczeniu, zdolne do życia, powinno być leczone i przekazane
w miejsce umożliwiające mu dalszą egzystencję.
4. Zwierzę poddane doświadczeniu, w wyniku którego nastąpiła
rozległa interwencja chirurgiczna, a natura doświadczenia
nie wymaga utrzymania go przy życiu i poddania leczeniu, uśmierca
się przed przebudzeniem z narkozy.
Art. 31. Zabrania się:
1) pozbawiania zwierząt używanych do doświadczeń zdolności
wydawania głosu,
2) przeprowadzania na zwierzętach testów środków kosmetycznych
oraz testów środków higienicznych, jeżeli dostępne są metody
alternatywne,
3) przeprowadzania dla celów dydaktycznych doświadczeń na
zwierzętach, powodujących ich zbędne cierpienie, jeżeli cel
ten można osiągnąć w inny sposób.
Art. 32. Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia,
określi:
1) wykaz placówek naukowych uprawnionych do przeprowadzania
doświadczeń na zwierzętach,
2) szczegółowe zasady powoływania, organizację, działalność
oraz finansowanie Krajowej Komisji Etycznej oraz lokalnych
komisji etycznych, o których mowa w art. 28 ust. 3 i 4,
3) warunki oraz tryb wydawania i cofania uprawnień do wykonywania
doświadczeń na zwierzętach oraz kwalifikacje osób kierujących
doświadczeniami,
4) szczegółowe warunki przeprowadzania doświadczeń na zwierzętach
oraz sposób i tryb ich kontrolowania,
5) sposób prowadzenia rejestru zwierząt laboratoryjnych oraz
dokumentacji doświadczeń na tych zwierzętach,
6) warunki bytowe w hodowlach zwierząt laboratoryjnych i zwierzętarniach.
Rozdział 10
Uśmiercanie zwierząt
Art. 33. 1. Uśmiercanie zwierząt może być uzasadnione
wyłącznie:
1) potrzebą gospodarczą,
2) względami humanitarnymi,
3) koniecznością sanitarną,
4) nadmierną agresywnością, powodującą bezpośrednie zagrożenie
dla zdrowia lub życia ludzkiego, a także dla zwierząt hodowlanych
lub dziko żyjących,
5) potrzebami nauki, z zastrzeżeniem przepisów rozdziału 9,
6) wykonywaniem zadań związanych z ochroną przyrody na obszarach
parków narodowych i rezerwatów przyrody.
2. Jeżeli zachodzą przyczyny, o których mowa w ust. 1 pkt
2-5, zwierzę może być uśmiercone za zgodą właściciela, a w
braku jego zgody, na podstawie orzeczenia lekarza weterynarii.
Ustalenie właściciela i uzyskanie jego zgody nie dotyczy zwierząt
chorych na choroby zwalczane z urzędu.
3. W przypadku konieczności bezzwłocznego uśmiercenia, w
celu zakończenia cierpień zwierzęcia, potrzebę jego uśmiercenia
stwierdza lekarz weterynarii, inspektor Towarzystwa Opieki
nad Zwierzętami w Polsce lub innej organizacji o podobnym
statutowym celu działania, funkcjonariusz Policji, straży
miejskiej lub gminnej, Straży Granicznej, pracownik Służby
Leśnej lub Służby Parków Narodowych, strażnik Państwowej Straży
Łowieckiej, strażnik łowiecki lub strażnik Państwowej Straży
Rybackiej.
3a. Gdy bezzwłoczne uśmiercenie zwierzęcia jest niezbędne
do realizacji zadań związanych z ochroną przyrody na obszarze
parku narodowego, potrzebę uśmiercenia zwierzęcia stanowiącego
zagrożenie stwierdza w decyzji administracyjnej dyrektor parku
narodowego, na którego obszarze znajduje się to zwierzę. Uprawnionymi
do wykonania decyzji są upoważnieni przez dyrektora parku
narodowego pracownicy wchodzący w skład Służby Parków Narodowych.
4. W sytuacji, o której mowa w ust. 3 i 3a, dopuszczalne
jest użycie broni palnej przez osobę uprawnioną.
Art. 34. 1. Zwierzę kręgowe w ubojni może zostać uśmiercone
tylko po uprzednim pozbawieniu świadomości przez osoby posiadające
odpowiednie kwalifikacje.
2. Pomieszczenie poczekalni przedubojowej powinno być izolowane
akustycznie i oddzielone przegrodą od pomieszczenia przeznaczonego
do pozbawiania świadomości. Podobnie powinno być oddzielone
pomieszczenie przeznaczone do pozbawiania świadomości od pomieszczeń,
w których dokonuje się wykrwawiania oraz dalszych czynności
obróbki poubojowej.
3. W uboju domowym zwierzęta kopytne mogą być uśmiercane
tylko po uprzednim ich pozbawieniu świadomości przez przyuczonego
ubojowca.
4. Zabrania się:
1) uśmiercania zwierząt w okresie okołoporodowym, z wyjątkiem
potrzeb badań naukowych,
2) uśmiercania zwierząt kręgowych przy udziale dzieci lub
w ich obecności,
3) wytrzewiania (patroszenia), oparzania, zdejmowania skóry,
wędzenia i oddzielania części zwierząt stałocieplnych, przed
ustaniem odruchów oddechowych i mięśniowych.
5. Wymogów określonych w ust. 1 i 3 nie stosuje się przy
poddawaniu zwierząt szczególnym sposobom uboju przewidzianym
przez obrządki religijne.
6. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej określi,
w drodze rozporządzenia, kwalifikacje osób uprawnionych do
zawodowego uboju, dopuszczalne metody uśmiercania zwierząt
stosownie do gatunku oraz organy uprawnione do kontroli działalności
osób, które zawodowo trudnią się ubojem zwierząt lub dokonują
uboju w ramach działalności hodowlanej bądź gospodarczej.
Rozdział 11
Przepisy karne
Art. 35. 1. Kto zabija zwierzę z naruszeniem przepisów
art. 6 ust. 1, art. 33 lub art. 34 ust. 1-4 albo znęca się
nad nim w sposób określony w art. 6 ust. 2,
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia
wolności do roku.
2. Jeżeli sprawca czynu określonego w ust. 1 działa ze szczególnych
okrucieństwem,
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia
wolności do lat 2.
3. W razie skazania za przestępstwo określone w ust. 1, sąd
może orzec przepadek zwierzęcia, a w razie skazania za przestępstwo
określone w ust. 2, sąd orzeka przepadek zwierzęcia
- jeżeli sprawca jest jego właścicielem.
4. W razie skazania za przestępstwo określone w ust. 1 lub
2, sąd może orzec wobec sprawcy zakaz wykonywania określonego
zawodu, prowadzenia określonej działalności lub wykonywania
czynności wymagających zezwolenia, które są związane z wykorzystywaniem
zwierząt lub oddziaływaniem na nie, a także może orzec przepadek
narzędzi lub przedmiotów służących do popełnienia przestępstwa
oraz przedmiotów pochodzących z przestępstwa.
5. W razie skazania za przestępstwo określone w ust. 1 lub
2, sąd może orzec nawiązkę w wysokości od 25 zł do 2.500 zł
na rzecz Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami w Polsce albo
na inny cel związany z ochroną zwierząt, wskazany przez sąd.
Art. 36. 1. Kto narusza zakaz, o którym mowa w art.
20,
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia
wolności do roku.
2-4. (skreślone).
Art. 37. 1. Kto narusza nakazy albo zakazy określone
w art. 9, art. 12 ust. 1-6, art. 13 ust. 1, art. 14, art.
15 ust. 1-5, art. 16, art. 17 ust. 1-7, art. 18, art. 19,
art. 22 ust. 1, art. 24 ust. 1-3, art. 25, art. 27, art. 28
ust. 1 i 7-9, art. 29 ust. 1-3, art. 30 i w art. 31,
podlega karze aresztu albo grzywny.
2. Usiłowanie, podżeganie i pomocnictwo do czynu określonego
w ust. 1 jest karalne.
3. W razie ukarania za wykroczenie, o którym mowa w ust.
1, można orzec przepadek narzędzi lub przedmiotów służących
do popełnienia wykroczenia oraz przedmiotów z niego pochodzących,
jak również można orzec przepadek zwierzęcia.
4. W razie popełnienia wykroczenia, o którym mowa w ust.
1, można orzec nawiązkę w wysokości do 1.000 zł na rzecz Towarzystwa
Opieki nad Zwierzętami w Polsce albo na inny cel związany
z ochroną zwierząt.
Art. 38. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej
w porozumieniu z Ministrem Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych
i Leśnictwa oraz Ministrem Sprawiedliwości określi, w drodze
rozporządzenia, tryb i zasady wykonania orzeczenia o przepadku
zwierzęcia.
Art. 39. 1. W sprawach o przestępstwa określone w
art. 35 ust. 1 i 2, jeżeli nie działa pokrzywdzony, prawa
pokrzywdzonego może wykonywać Towarzystwo Opieki nad Zwierzętami
w Polsce oraz inne organizacje społeczne, których statutowym
celem działania jest ochrona zwierząt.
2. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, organizacje
społeczne, których statutowym celem jest ochrona zwierząt,
uprawnione do działania określonego w ust. 1.
Art. 40. Towarzystwo Opieki nad Zwierzętami w Polsce
oraz inne organizacje społeczne, których statutowym celem
działania jest ochrona zwierząt, mogą współdziałać z właściwymi
instytucjami państwowymi i samorządowymi w ujawnianiu oraz
ściganiu przestępstw i wykroczeń określonych w ustawie.
Rozdział 12
Zmiany w przepisach obowiązujących, przepisy przejściowe i
końcowe
Art. 41. W ustawie z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks
wykroczeń (Dz. U. Nr 12, poz. 114, z 1981 r. Nr 24, poz. 124,
z 1982 r. Nr 16, poz. 125, z 1983 r. Nr 6, poz. 35 i Nr 44,
poz. 203, z 1984 r. Nr 54, poz. 275, z 1985 r. Nr 14, poz.
60 i Nr 23, poz. 100, z 1986 r. Nr 39, poz. 193, z 1988 r.
Nr 20, poz. 135 i Nr 41, poz. 324, z 1989 r. Nr 34, poz. 180,
z 1990 r. Nr 51, poz. 297, Nr 72, poz. 422 i Nr 86, poz. 504,
z 1991 r. Nr 75, poz. 332 i Nr 91, poz. 408, z 1992 r. Nr
24, poz. 101, z 1994 r. Nr 123, poz. 600, z 1995 r. Nr 6,
poz. 29 i Nr 60, poz. 310 oraz z 1997 r. Nr 54, poz. 349,
Nr 60, poz. 369, Nr 85, poz. 539, Nr 98, poz. 602, Nr 104,
poz. 661 i Nr 106, poz. 677) skreśla się art. 62.
Art. 42. Do czasu wydania przepisów wykonawczych do
ustawy, nie dłużej jednak niż przez okres 12 miesięcy od dnia
jej wejścia w życie, stosuje się odpowiednio przepisy dotychczasowe,
jeżeli nie są sprzeczne z ustawą.
Art. 43. Traci moc rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej
z dnia 22 marca 1928 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 1932
r. Nr 42, poz. 417, z 1969 r. Nr 13, poz. 95, z 1971 r. Nr
12, poz. 115 i z 1997 r. Nr 88, poz. 554).
Art. 44. Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni
od dnia ogłoszenia, z tym że przepis art. 12 ust. 4 oraz art.
34 ust. 3 w zakresie wykonywania uboju przez przyuczonego
ubojowca wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1999 r.
|
